Sayı : B.07.0.BMK.0.30
Konu : Görev Kapsamının Belirlenmesi
İlgide kayıtlı yazı ile, ……… İl Özel İdaresinin …….. tarih ve …….. sayılı yazısında belirtilen ilçe ve beldelerdeki belediyelerin 2007 yılına ait emlak vergisi ile birlikte tarh, tahakkuk ve tahsilini yaptıklarını %10 nispetindeki Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Payını yerinde tespit etmek üzere iç denetçi ………………’in görevlendirildiğinden bahisle söz konusu görevin iç denetçilerin görevleri kapsamına girip girmediği hususunda Kurulumuzdan görüş talep edilmektedir.
Bilindiği üzere, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 67 nci maddesinin (g) bendinde; iç denetçiler ile üst yöneticiler arasında görüş ayrılığı bulunması halinde anlaşmazlığın giderilmesine yardımcı olmak, İç Denetim Koordinasyon Kurulunun görevleri arasında sayılmaktadır. Bu kapsamda, ilgi yazıda belirtilen tereddüdün çözüme kavuşturulması için Kurulumuzca aşağıdaki tespitler yapılmıştır.
1) İç denetim faaliyetlerinin iç denetim planı ve programları kapsamında yürütülmesi esastır. En riskli alan ve konulara öncelik verilmek ve denetim maliyeti de dikkate alınmak suretiyle, yöneticiler ve gerektiğinde çalışanlarla görüşülerek iç denetim planıyla uyumlu bir iç denetim programı hazırlanır. Bir yıllık dönemi geçmemek üzere hazırlanacak iç denetim programlarında; denetlenecek alanlar ve konular, iç denetçilerin isimleri belirtilerek, zaman çizelgesine bağlanır. Hazırlanan iç denetim programı üst yönetici tarafından onaylanır. Dolayısıyla, denetim kaynaklarının etkin ve verimli bir şekilde kullanılmasının sağlanması açısından iç denetçilere verilecek görevlerin, iç denetim programı kapsamında önceden belirlenmiş olmasının daha uygun olacağı değerlendirilmektedir.
Bununla birlikte, 5018 sayılı Kanunla getirilen iç denetimin fiilen uygulanmasına henüz başlanması nedeniyle, bu aşamada bu tarz program dışı görevlendirmelere gidilmesinin doğal olacağı da düşünülmektedir.
2) 13/04/2005 tarih ve 25785 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Payına Dair Yönetmelik” uyarınca il özel idareleri, belediyelerce tahsil edilen söz konusu katkı payının bu amaçla açılacak hesaba yatırılmasından ve bu hesabının sekretarya hizmetlerinin yürütülmesinden sorumlu tutulmaktadır. Bu çerçevede, söz konusu iş süreci ile ilgili kendisine görev tevdi edilen iç denetçinin, kendi idaresinin bu konudaki sorumluluğunun yerine getirilmesi kapsamında görev almasının, 5018 sayılı Kanunda belirtilen iç denetçinin görev, yetki ve sorumluluklarına aykırılık teşkil etmeyeceği düşünülmektedir.
3) Söz konusu görevlendirme, kapsam olarak ilçe ve belde belediyelerinin iş ve işlemlerinin denetimi anlamına gelmemektedir. Dolayısıyla, belediyelerde görev yapmakta olan iç denetçilerin görev kapsamına da herhangi bir müdahale söz konusu değildir. Esasen yapılması planlanan denetim faaliyeti, nitelik itibarıyla özel nitelikli bir konunun il genelinde takip ve tespiti suretiyle gerçekleştirilmesidir.
4) İç Denetçilerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesinde, kamu idarelerinde yapılacak iç denetimin hangi denetim uygulamalarını kapsadığı açıklanmış bulunmaktadır. İç denetim uygulamalarından mali denetim ve uygunluk denetimi ise aşağıdaki şekilde tanımlanmaktadır:
“Uygunluk denetimi: Kamu idarelerinin faaliyet ve işlemlerinin ilgili kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer mevzuata uygunluğunun incelenmesidir.
Mali denetim: Gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin hesap ve işlemlerin doğruluğunun; mali sistem ve tabloların güvenilirliğinin değerlendirilmesidir.”
Bu bağlamda, söz konusu görevlendirmenin kapsam olarak gerek uygunluk denetimi gerekse mali denetim kapsamında ele alınması gerektiği düşünülmektedir.
5) İç denetçinin anılan görevlendirme kapsamında sistematik bir yaklaşımla ve idaresine katma değer sağlayacak şekilde bir denetim uygulamasını gerçekleştirmesi gerekmektedir. Bu çerçevede, anılan katkı paylarının yerinde tespiti yapılmakla birlikte, yapılacak denetimde özellikle iş sürecinin analiz edilmesi, riskli ve sorunlu alanların belirlenmesi ve bu alana ilişkin varsa önerilerin geliştirilmesine odaklanılmasının daha uygun olacağı düşünülmektedir.
Sonuç olarak, ilçe ve beldelerdeki belediyelerin emlak vergisi ile birlikte tarh, tahakkuk ve tahsilini yaptıklarını %10 nispetindeki Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı payını yerinde tespit etmek üzere il özel idaresi iç denetçilerine görev verilmesi hususu, yukarıda belirtilen esaslar kapsamında olumlu mütalaa edilmiş bulunmaktadır.
Bilgilerini rica ederim.
Ömer DUMAN
Kurul Başkanı